ชีวิตติด TECH – ส่องยุทธศาสตร์’ดีอี’ ผนึก“บิ๊กเทค” กางร่มคุ้มครองเด็กบนโลกไซเบอร์

ท่ามกลางยุคดิสรัปชันที่การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน กลุ่มเด็ก เยาวชน และวัยเริ่มทำงาน กลายเป็นเป้าหมายหลัก…ท่ามกลางยุคดิสรัปชันที่การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน กลุ่มเด็ก เยาวชน และวัยเริ่มทำงาน กลายเป็นเป้าหมายหลัก ของเหล่ามิจฉาชีพและแก๊งสแกมเมอร์ออนไลน์เนื่องจากเป็นกลุ่มที่ใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัลสูง มากกว่า 10 ชั่วโมงต่อวัน และ มีแอปพลิเคชันทางการเงิน หรือ Mobile Banking ง่ายต่อการตกเป็นเหยื่อ ไม่ว่าจะเป็นการหลอกลงทุน หลอกซื้อสินค้า หรือการล่อลวงในรูปแบบต่างๆทางหน่วยงานรัฐอย่าง กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) จะมีแนวทางในการคุ้มครอง เด็กทั้งบนโลกออนไลน์อย่างไรอย่างไร? ทางคอลัมน์ “ชีวิตติด TECH” ได้มีโอกาสคุยกับ “แนน บุณย์ธิดา สมชัย” รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ถึงนโยบายในเรื่องนี้ของภาครัฐ“แนน บุณย์ธิดา สมชัย” บอกว่า เยาวชนคือทุนที่สำคัญที่สุดของประเทศ การดูแลให้เยาวชนเติบโตอย่างปลอดภัยและรู้เท่าทันจึงเป็นนโยบายพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของชาติ จึงเร่งเดินหน้ายุทธศาสตร์คุ้มครองเด็กทั้งในชีวิตจริงและโลกออนไลน์กาง พ.ร.บ. คุ้มครองเด็กครอบคลุมภาครัฐมีนโยบายชัดเจนว่าไม่ได้ดูแลเด็กและเยาวชนเพียงมิติออนไลน์เท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับการใช้ชีวิตทั่วไป ด้วย โดยประเทศไทยมี พ.ร.บ. คุ้มครองเด็ก ที่ครอบคลุมการปกป้องเด็กและเยาวชนทั้งในชีวิตจริงและโลกออนไลน์ อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่สุดคือการสร้างความรู้เท่าทันภัยไซเบอร์ (Cyber Literacy) ให้เด็กและเยาวชนรับรู้ถึงตัวตนและการวางตัวและการใช้งานบนแพลตฟอร์มออนไลน์ต่าง ๆสำหรับสถิติอาชญากรรมออนไลน์ที่พบว่า กลุ่มเด็ก วัยรุ่น และคนเริ่มทำงานกลายเป็นเป้าหมายหลักนั้น เกิดจากพฤติกรรมการใช้งานอินเทอร์เน็ตที่มากกว่ากลุ่มคนทั่วไป มิจฉาชีพจึงใช้ช่องทางดังกล่าวในการออกกลอุบายหลอกลวง ภาครัฐจึงขอเน้นย้ำให้ประชาชน “หยุด อ่าน และศึกษา” ข้อมูลเตือนภัย พฤติกรรมต้องสงสัย และกรณีศึกษาที่ผู้เสียหายนำมาแชร์ เพื่อให้รู้เท่าทันรูปแบบมิจฉาชีพโดนหลอกปุ๊บ กด ‘1441’ ด่วน!ในกรณีที่หลงกลตกเป็นเหยื่อนั้น ทาง รมช.ดีอี บอกว่า ในการเหยุดยั้งขบวนการอาชญากรรมออนไลน์ได้อย่างทันท่วงที หากประชาชนหรือผู้ปกครองแน่ใจว่าลูกหลาน หรือ ตัวเด้กเองถูกหลอกลวงบนโลกออนไลน์ ขอให้เร่งปฏิบัติตามขั้นตอนด่วน ดังนี้โทรฯ สายด่วน 1441 ทันที : เพื่อระงับและอายัดบัญชีธนาคารของกลุ่มมิจฉาชีพได้ทันท่วงที พร้อมติดตามดำเนินคดีตามกฎหมายตรวจสอบก่อนโอน : ตรวจสอบความถูกต้องของเลขบัญชีธุรกรรม และเบอร์โทรศัพท์ต้องสงสัย ก่อนโอนหรือทำธุรกรรมใดๆเช็กเบอร์ปลอมผ่านแอปพลิเคชั่น : แอปพลิเคชัน DE-FENCE ที่กระทรวงดีอี ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและเอกชน พัฒนาเพื่อใช้เป็นเครื่องมือสกัดกั้นและป้องกันภัยจากแก๊งคอลเซ็นเตอร์และอาชญากรรมทางออนไลน์เพื่อตรวจสอบว่าเบอร์โทรศัพท์ที่ติดต่อเข้ามา หรือลิงก์เว็บไซต์ที่ส่งมา มีความถูกต้องหรือเป็นช่องทางของมิจฉาชีพหรือไม่จับมือแพลตฟอร์มยักษ์เทคนอกจากนี้ “แนน บุณย์ธิดา สมชัย” ยังบอกว่า ภาครัฐ อย่างกระทรวงดีอี ได้พยายามสร้างความร่วมมือกับแพลตฟอร์มระดับโลกต่างๆ อย่างเช่น Meta ซึ่งถือเป็นแพลตฟอร์มที่มีผู้ใช้งานในประเทศไทยจำนวนมากที่สุด“เรามีความร่วมมือกับแพลตฟอร์มระดับโลกอย่างต่อเนื่อง ที่เป็นเจ้าของแพลตฟอร์ม อย่างเช่นล่าสุด เป็นความร่วมมือด้านการส่งเสริมความรู้เท่าทันดิจิทัลจะมุ่งเน้นการสร้างคนให้มีวิจารณญาณและภูมิคุ้มกันทางดิจิทัล ผ่านความร่วมมือกับพันธมิตรอย่าง Meta, Childline Thailand และ Digital Tips ซึ่งนอกจากนิทรรศการ Digital Dialogue IRL แล้วยังร่วมจัดทำ “คู่มือสำหรับผู้ปกครอง (Parental Guide)” เพื่อช่วยให้ผู้ปกครองสร้างบทสนทนาและดูแลบุตรหลานได้อย่างเหมาะสม และมุ่งส่งต่อคู่มือฉบับนี้ให้เข้าถึงคนวงกว้าง ไม่ว่าจะเป็นการสร้างความร่วมมือกับกระทรวงมหาดไทยเพื่อนำคู่มือลงสู่ระดับหมู่บ้านทั่วประเทศ ตลอดจนบรรจุคู่มือเข้าไปในกิจกรรม ETDA Roadshow ที่เดินสายให้ความรู้ในภูมิภาคต่าง ๆ เพื่อร่วมกันสร้างพลเมืองดิจิทัลที่ดีของประเทศโดยกระจายกิจกรรมไปยังหัวเมืองต่าง ๆ ทั่วประเทศ”นอกจากนี้ทางกระทรวงดีอี ได้ให้คำแนะนำแก่ Meta ในการเข้าถึงผู้ปกครองในต่างจังหวัดอย่างทั่วถึง โดยเสนอให้จัดทำเป็น คู่มือขนาดเล็ก (Booklet) เนื่องจากหน่วยงานที่เข้าถึงประชาชนระดับรากหญ้าได้ดีที่สุดคือ กระทรวงมหาดไทย หากส่งต่อข้อมูลผ่านกลไกปกครอง ตั้งแต่นายอำเภอ ผู้ใหญ่บ้าน จนถึงครูในท้องถิ่น จะช่วยให้คู่มือเข้าถึงมือผู้ปกครองได้อย่างแน่นอน“เป้าหมายสำคัญของการจัดทำคู่มือ คือการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องระหว่างผู้ปกครองและลูกหลาน เพื่อป้องกันปัญหาแรงต้านที่เกิดจากการห้ามเด็กใช้งานอินเทอร์เน็ตโดยไม่เข้าใจ แต่เปลี่ยนเป็นการสอดส่องดูแลและพูดคุยกันด้วยเหตุผลในการใช้ชีวิตบนโลกออนไลน์อย่างปลอดภัย”บูรณาการร่วมแพลตฟอร์มต่างๆในส่วนของการบูรณาการร่วมกับผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์อื่นๆ นั้น ทาง “แนน บุณย์ธิดา สมชัย” บอกว่า ในแต่ละแพลตฟอร์มออนไลน์ ที่มีสำนักงานในประเทศไทย เขาอาจจะมีแนวทางและฟังก์ชันการทำงาน รวมถึงการใช้งานที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเองแตกต่างกันไป แต่ทุกฟังก์ชันจะต้องสอดคล้องกับกฎหมายของประเทศไทย“กระทรวงดีอี จะเข้าไปกำกับดูแลและประสานความร่วมมือ เพื่อให้ผู้ให้บริการนำเสนอฟังก์ชันความปลอดภัยให้ผู้ใช้งานรับทราบและใช้อย่างคุ้มค่า เป็นไปในแนวทางที่ถูกต้อง ปลอดภัย และเป็นประโยชน์ ขณะเดียวกัน ยอมรับว่าสื่อประชาสัมพันธ์ของภาครัฐอาจมีความน่าสนใจน้อยกว่าสื่อของแพลตฟอร์มเอกชน การที่แพลตฟอร์มจัดกิจกรรมโดยตรงจะดึงดูดเด็กและเยาวชนได้ดีกว่า รัฐจึงพร้อมทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อม ส่งผ่านข้อมูลเตือนภัยและฟังก์ชันความปลอดภัยของทุกแพลตฟอร์ม ผ่านกลไกของภาครัฐ อย่างเช่น กระทรวงมหาดไทย เพื่อกระจายข่าวสารให้ถึงมือประชาชนในทุกพื้นที่อย่างแท้จริง”ทั้งหมดมีเป้าหมายใหญ่ คือ ให้คนไทย “รู้เท่าทัน”ท่องโลกไซบเอร์ได้อย่างปลอดภัย!จิราวัฒน์ จารุพันธ์