หมอสมองผ่าเกม “หมอบี” แฉใช้เทคนิค “ถามนำ” ปั่นความจำคนดู–เนียนเลี่ยงตอบคดี

“หมอ.สุรัตน์“แฉเทคนิค “ถามนำ” ที่ “หมอบี“ใช้ ทั้งทายเห็นผี ระลึกชาติ ยันถูกซักถามคดีจริง เผยเล่ห์เหลี่ยมนี้ไม่ใช่ของใหม่ แต่คือกลยุทธ์ทางจิตวิทยาที่พลิกบทบาทผู้ถูกถามให้กลายเป็นคนควบคุมเกม แถมยังบิดเบือนความทรงจำคนฟังได้จริงตามงานวิจัยเมื่อวันที่ 27 ส.ค.เพจสาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ หรือ นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เวชปฏิบัติทางประสาทวิทยาที่มีความเชี่ยวชาญพิเศษด้านสมองและความผิดปกติทางประสาทวิทยาได้โพสต์ข้อความระบุว่าดูหมอบี หลายเทป ทั้งใหม่เก่า ทั้งทายว่าเห็นผี ระลึกชาติ จนถึงสัมภาษณ์คุณหนุ่ม หรือ แก้ตัวกับนักข่าวเขามีเทคนิคของ ที่ใช้คือ “ถามนำ” (leading questions) ก่อน [นอกจากการมีการหาข้อมูลคู่สนทนา] เพื่อทำให้คู่สนทนาหรือผู้ถูกถามเหมือนกับถูกชี้ทางให้ตอบไปตามกรอบที่เขาปูไว้ ตัวอย่างเช่น ถ้าอยากให้คนพูดเรื่อง “แม่บ้าน” ก็อาจถามว่า• “ที่บ้านมีใครทำกับข้าวให้ใช่ไหมครับ?”• “ผู้หญิงที่บ้านชอบทำกับข้าวหรือเปล่า?”จนอีกฝ่ายตอบว่า “ใช่ครับ แม่ทำ” แล้วก็จับประเด็นตรงนั้นมาใช้ต่อเออ มัน ฉลาดวุ้ย คนถูกถาม ก็จะแบบ รู้จริงด้วย แม่นวุ้ยเวลาถูกไล่ถามในคดี ก็ ใช้แบบนี้พอเอามาใช้ในบริบท คดีหรือการถูกซักถาม เทคนิคนี้จะกลายเป็น การย้อนกลับไปใช้คำถามนำแทนการตอบตรง ๆ• แทนที่จะตอบแบบเปิดเผย → ใช้ถามนำคืนเพื่อตั้งกรอบ• เปลี่ยนบทบาทจาก “ผู้ถูกซักถาม” ไปเป็น “ผู้ควบคุมบทสนทนา”• คนฟังจะเผลอหลุดเข้ามาเล่นในกรอบที่เขาตั้งไว้เองเช่นถ้าโดนถามว่า• “คุณรู้เห็นกับเหตุการณ์นี้ไหม?”แทนที่จะตอบว่า “รู้” หรือ “ไม่รู้” → ใช้ถามนำกลับ เช่น• “คุณหมายถึงวันที่มีคนนั้นอยู่ด้วยใช่ไหมครับ?”• “ที่ว่ารู้เห็น หมายถึงเห็นด้วยตาเอง หรือหมายถึงได้ยินจากคนอื่น?”ตรงนี้ทำให้คู่ถามต้อง “ปรับความหมาย” และอธิบายเพิ่ม → กลายเป็นว่า คนถามต้องตามเกมของเขาเทคนิคนี้ ฉลาด เพราะปรับเกมส์• เทคนิค “ถามนำก่อน” คือ ควบคุมทิศทางการสนทนา• ช่วยลดแรงกดดันเวลาโดนไล่ถามตรง ๆ• เป็นการ ซื้อเวลา และ เลี่ยงคำตอบที่เสียเปรียบ• ใช้ได้ทั้งกับการสื่อวิญญาณ (สร้างบรรยากาศให้คู่สนทนา “ตกลงไปในกรอบ”) และการถูกซักถามจริง (กันตัวเองจากการถูกต้อนให้จนมุมเร็วเกินไป)มันมีวิจัย ว่าคำถามนำแบบนี้ เปลี่ยนความทรงจำไปในทิศทางที่คนถามกลับต้องการได้leading question ที่เปลี่ยนความทรงจำ (memory distortion) เป็นหนึ่งในหัวข้อที่ดังที่สุดใน cognitive psychology และ forensic psychologyมันมีกลไกว่า ทำไมคำถามนำเปลี่ยนความทรงจำได้ เรียก Misinformation Effectเพราะคนเรามี “ช่องโหว่” ของความจำ คือ post-event information (ข้อมูลที่ได้รับหลังเหตุการณ์) สามารถ “เขียนทับ” ความทรงจำจริงถ้าได้รับคำถามนำหรือข้อมูลเสริมแบบชี้นำ → สมองจะ integrate เข้ากับ memory เดิม จนกลายเป็น “ความทรงจำใหม่”อีกกลไกนึงเรียก Source Monitoring Errorคือ คนไม่สามารถแยกได้ชัดเจนว่า “ข้อมูลนี้มาจากการเห็นเอง หรือมาจากคำถาม/คำบอกเล่า” → ทำให้เชื่อมั่นว่าคือความจำของตนเองหมอดู หมอเดา นักหลอกล่อ ต้มตุ๋น หรือ เทคนิคที่ใช้ของพวก ทนายความ ก็ ใช้อันนี้แหละครับหัวหมอจริงๆ (ที่ไม่ได้แปลว่า หัว อจ หมอ นะครับ)ขอบคุณเพจ สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์