ไขปริศนา 40 ปี ปัญญาประดิษฐ์ AI ถอดรหัสกฎกติกาบอร์ดเกมยุคโรมันโบราณจากแผ่นหินปูนได้สำเร็จ

ไขปริศนา 40 ปี ปัญญาประดิษฐ์ AI ถอดรหัสกฎกติกาบอร์ดเกมยุคโรมันโบราณจากแผ่นหินปูนได้สำเร็จทีมนักวิจัยนานาชาติได้สร้างความก้าวหน้าครั้งสำคัญในวงการโบราณคดี เมื่อพวกเขาสามารถใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ AI และการสแกน 3 มิติ เพื่อไขความลับของกฎกติกาบอร์ดเกมยุคโรมันโบราณที่ทำให้นักประวัติศาสตร์มืดแปดด้านมานานกว่า 4 ทศวรรษ หรือ 40 ปี หลังจากการค้นพบย้อนกลับไปในปี ค.ศ. 1984 ได้มีการขุดพบแผ่นหินปูนรูปทรงรีขนาดประมาณ 8.3 x 5.7 นิ้ว หรือ 21 x 14.5 เซนติเมตร จากแหล่งโบราณคดี ณ ที่ตั้งถิ่นฐานคอริโอวัลลัม (Coriovallum) ในประเทศเนเธอร์แลนด์ แผ่นหินนี้มีรอยสลักเป็นเส้นตัดกันอย่างชัดเจนปรากฏอยู่บนด้านหนึ่ง ซึ่งผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่ามัน คือ กระดานเกมที่ใช้เล่นในสมัยโบราณแม้มนุษย์จะเล่นเกมกันมาตั้งแต่ยุคสำริด หรือประมาณ 3,000 ปีก่อนคริสตกาล แต่เกมส่วนใหญ่ไม่หลงเหลือมาถึงปัจจุบันเนื่องจากวัสดุที่ใช้ ทว่าแผ่นหินปูนจาก คอริโอวัลลัม (Coriovallum) ชิ้นนี้กลับสามารถอยู่รอดผ่านกาลเวลามาได้อย่างไรก็ตาม ปัญหาใหญ่ที่นักวิจัยต้องเผชิญ คือ ไม่มีคู่มือหรือบันทึกกติกาใด ๆ ถูกขุดพบพร้อมกันเพื่อยืนยันวิธีการเล่นเลยล่าสุด ทีมวิจัยซึ่งนำโดยมหาวิทยาลัยมาสทริชต์ (Maastricht) ในเนเธอร์แลนด์ ร่วมกับมหาวิทยาลัยไลเดน (Leiden), มหาวิทยาลัยฟลินเดอร์ส (Flinders) ในออสเตรเลีย, มหาวิทยาลัยคาทอลิกแห่งลูแวน (Université Catholique de Louvain) ในเบลเยียม และพิพิธภัณฑ์โรมันพร้อมสตูดิโอฟื้นฟู Restaura ในเมือง Heerlen ได้นำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้แก้ปัญหานี้ดร. วอลเตอร์ คริสต์ (Dr.Walter Crist) นักโบราณคดีจากมหาวิทยาลัยไลเดน (Leiden) และผู้นำการศึกษาในครั้งนี้ อธิบายว่า "แผ่นหินมีลวดลายเรขาคณิตและรอยสึกหรอที่สอดคล้องกับการเลื่อนชิ้นส่วนหมากไปมาบนพื้นผิว ซึ่งชี้ให้เห็นถึงการถูกนำมาเล่นซ้ำ ๆ"รอยสึกหรอที่ไม่สม่ำเสมอนี้เองที่เป็นกุญแจสำคัญให้นักวิจัยตั้งคำถามว่า การจำลองการเล่นด้วยปัญญาประดิษฐ์ AI จะสามารถสร้างรูปแบบรอยสึกหรอแบบเดียวกันนี้ได้หรือไม่ทีมงานได้สร้างระบบปัญญาประดิษฐ์ AI ที่ชื่อว่าลูดี (Ludii) โดยเขียนโปรแกรมให้บอทสองตัวทดลองแข่งขันกันบนกระดานดิจิทัลที่ถอดแบบมาจากแผ่นหินปูน พวกเขาป้อนข้อมูลกฎกติกามากกว่า 100 ชุด จากเกมกระดานโบราณอื่น ๆ ที่เป็นที่รู้จักในประวัติศาสตร์ เช่น เกม Haretavl จากสแกนดิเนเวีย และ Gioco dell'orso จากอิตาลีโดยบอทปัญญาประดิษฐ์ AI ได้ทดลองเล่นเกมตามกฎกติกาในแต่ละชุดถึง 1,000 รอบ จนกระทั่งระบบสามารถตรวจจับรูปแบบได้ โดยพบว่ามีกฎ 9 ข้อ จากเกมอื่น ๆ ที่มีความสอดคล้องกับเกมปริศนานี้แมทธิว สตีเฟนสัน (Matthew Stephenson) จากมหาวิทยาลัยฟลินเดอร์ส (Flinders) ระบุว่า ทีมงานได้รันการจำลองซ้ำ ๆ โดยปรับเปลี่ยนกฎกติกาในแต่ละครั้ง เพื่อดูว่าการเคลื่อนที่แบบใดที่จะทำให้เกิดแรงเสียดทานและรอยสึกหรอที่ตรงกับร่องรอยบนแผ่นหินของจริงผลการจำลองด้วยปัญญาประดิษฐ์ AI ชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า เกมบนแผ่นหินนี้เป็นเกมกลยุทธ์ประเภทเกมสกัดกั้น (Blocking game) โดยในเกมประเภทนี้ ผู้เล่นจะต้องพยายามดักทางและขัดขวางไม่ให้ชิ้นส่วนหมากของฝ่ายตรงข้ามเคลื่อนที่ได้ แทนที่จะเป็นการกินหรือยึดหมากของอีกฝ่ายความสำเร็จในครั้งนี้ถือเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากที่ผ่านมาเรามีความรู้เกี่ยวกับเกมประเภทสกัดกั้นก่อนยุคกลางน้อยมากดร. วอลเตอร์ คริสต์ (Dr.Walter Crist) เน้นย้ำว่า "นี่เป็นครั้งแรกที่มีการนำการจำลองการเล่นด้วย AI มาผสานเข้ากับกระบวนการทางโบราณคดีเพื่อใช้ระบุรูปแบบของบอร์ดเกม ซึ่งถือเป็นเครื่องมือใหม่ที่น่าทึ่งสำหรับนักโบราณคดีในการทำความเข้าใจเกมโบราณที่ไม่มีบันทึกหรือผลงานศิลปะใด ๆ หลงเหลืออยู่"ทางด้าน แมทธิว สตีเฟนสัน (Matthew Stephenson) ได้กล่าวสรุปถึงผลกระทบในวงกว้างว่า "ความสำเร็จของการประยุกต์ใช้ AI ในครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่าอาจยังมีโบราณวัตถุลึกลับอีกมากมายที่เก็บซ่อนเรื่องราว และรอคอยการค้นพบด้วยความช่วยเหลือจากเทคโนโลยีสมัยใหม่ ซึ่ง AI สามารถช่วยให้เราทำความเข้าใจสิ่งที่ยากต่อการตีความได้"ทั้งนี้ งานวิจัยดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสารวิชาการ Antiquity เมื่อวันที่ 29 มีนาคม ที่ผ่านมาข่าวที่เกี่ยวข้องเปรียบเทียบสเปค Samsung Galaxy S26 Seriesเปิดตัว Samsung Galaxy S26 Ultra สมาร์ตโฟน AI รุ่นเรือธงใหม่ล่าสุดเลื่อนปล่อยภารกิจ Ax-4 หลังพบการรั่วของออกซิเจนเหลว (LOx) ขณะตรวจสอบระบบเปิดตัว visionOS 26 พร้อมฟีเจอร์ใหม่ยกระดับ Apple Vision Proจีนเคลมยิงสัญญาณควอนตัม (Quantum Information Link) ไปแอฟริกาใต้ ทำสถิติไกลสุดในโลก 12,900 กม.