รู้จัก TH-AI Passport นโยบาย DE ที่ชู AI Literacy ให้คนในประเทศ เทียบกับบริบทโลก

รู้จักโครงการ TH-AI Passport นโยบายจากกระทรวง DE ที่ชูเสริม AI Literacy ให้คนในประเทศ พร้อมเทียบกับบริบทโลกการเข้าถึงและการตระหนักรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) ในสังคมกลายเป็นประเด็นสำคัญในระดับนานาชาติ เนื่องจากเครื่องมือ AI ขั้นสูง เช่น การวิเคราะห์ข้อมูล หรือการพัฒนาต้นแบบชิ้นงานสร้างสรรค์ต่าง ๆ ทั้งภาพ เสียง วิดีโอ หรือแม้แต่ต้นแบบซอฟต์แวร์ (Vibe coding) ต่างเป็นเครื่องมือที่สำคัญต่อการศึกษา และพัฒนาธุรกิจ รวมถึงยกระดับการทำงานของประชาชนทั่วไปในขณะเดียวกัน ภาครัฐก็ต้องมีหน้าที่รับผิดชอบการเข้าถึงเทคโนโลยีของประชาชนให้ดีขึ้น รวมถึงผู้พัฒนาเองก็ต้องการลูกค้าจากทั่วโลกทั้งเพื่อหารายได้ รวมถึงพัฒนาระบบ AI ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นจากข้อมูลการใช้งาน นำไปสู่ภาพใหญ่ของโครงการระดับนานาชาติที่พยายามมุ่งเน้นให้คนเข้าถึง AI ขั้นสูงมากขึ้นในปัจจุบันทำไม AI ต้องเสียเงินใช้บริการ ?ปฏิเสธไม่ได้ว่า การสร้างโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะมีต้นทุน ทั้งพลังการประมวลผล (Hardware) พลังงานและทรัพยากรที่ใช้กับ Data Center ไปจนถึงค่าจ้างนักพัฒนาในการสร้างอัลกอริทึม (Algorithm) เพื่อเข้าถึงข้อมูลมหาศาลบนโลกอินเทอร์เน็ต และกลายเป็นระบบ AI ที่พร้อมสำหรับการทำงานเมื่อได้รับคำสั่ง (Prompt) จากผู้ใช้งานต้นทุนเหล่านี้ คือสิ่งที่ผู้ให้บริการ AI ทั่วโลกต้องแบกรับไว้อย่างมหาศาล ยิ่งเก่งมาก ยิ่งต้นใช้ต้นทุนเพื่อฝึกฝนอย่างมาก และเพื่อให้เกิดการพัฒนา ผู้พัฒนาระบบ AI จึงจำเป็นต้องหาโมเดลธุรกิจที่ดึงดูดให้เกิดผู้ใช้งาน (User) จำนวนมาก เช่น การใช้งานฟรี แต่ติดข้อจำกัดการในการประมวลผล หรือกลุ่มผู้ใช้งานอาชีพ (AI Pro) ที่ได้รับการประมวลผลแบบมีประสิทธิภาพ แต่มีค่าใช้จ่ายแทนAI ที่ใช้ฟรี และที่ต้องเสียเงิน (Pro) ต่างกันมากแค่ไหน ?การพัฒนา AI ในปัจจุบันจะมีหลายเวอร์ชัน (Version) ซึ่งรูปแบบการให้บริการในปัจจุบันจะปลดล็อกโมเดลรุ่นล่าสุดซึ่งมีตรรกะ กำลังการประมวลผลที่ดีกว่าให้ใช้งาน และลดทอนประสิทธิภาพสำหรับผู้ใช้งานฟรีเพื่อการใช้งานทั่วไปในชีวิตประจำวันความแตกต่างดังกล่าวจะเห็นได้ชัดเมื่อต้องการการคิดเชิงลึก (Extended Thinking/Reasoning), ค้นหาเว็บ, วิเคราะห์ข้อมูล, สร้างรูปภาพ ส่วนใหญ่เป็นของ Pro เท่านั้น รวมถึงความต่างทั่วไปที่พบได้ อย่างเช่นการจำกัดจำนวนข้อความ/คำสั่งต่อวัน สำหรับผู้ใช้ฟรี ในขณะที่ Pro จะได้โควต้าต่อวันมากกว่า 5-20 เท่านอกจากความแตกต่างด้านประสิทธิภาพแล้ว ผู้ใช้ฟรียังโดนกีดกันความเร็ว และถูกลดลำดับความสำคัญในการสั่งงาน โดยช่วงเวลาที่มีผู้ใช้จำนวนมาก ผู้ใช้ Pro จะได้คิวก่อนเป็นหลัก ซึ่งอาจทำให้การทำงานเชิงพาณิชย์หรืองานระดับอาชีพต้องเสียเวลา หรือได้ผลลัพธ์การทำงานที่ไม่แม่นยำในแง่หนึ่ง ศักยภาพของ AI ระหว่างผู้ใช้ฟรีกับผู้ใช้ AI ที่จ่ายค่าบริการรายเดือนที่แตกต่างอย่างมาก กลับมีต้นทุนที่แตกต่างกันโดยเฉลี่ยประมาณเดือนละ 600 – 800 บาท นำไปสู่คำถามว่านี่คือความเหลื่อมล้ำทางโครงสร้างดิจิทัลรูปแบบหนึ่งหรือไม่ หรือเป็นวิถีปกติของการให้บริการในรูปแบบรายเดือน (Subscription) ของยุคปัจจุบันAI Literacy – ความฉลาดรู้ทาง AI ที่รัฐต้องจ่ายเพื่อให้เกิดขึ้นจริง ?อีกหนึ่งโจทย์สำคัญของยุค AI อาจไม่ใช่แค่เรื่อง “ค่าใช้จ่ายในการเข้าถึง” เท่านั้น แต่รวมถึง “AI Literacy” หรือทักษะความเข้าใจในการใช้ AI อย่างถูกต้องและปลอดภัย ที่หลายประเทศเริ่มมองว่าเป็นต้นทุนใหม่ที่ภาครัฐต้องลงทุนที่ผ่านมา เริ่มมีความกังวลต่อการใช้ AI ในทางที่ผิด ทั้งการสร้างภาพลามกอนาจาร การใช้ AI สนับสนุนอาชญากรรม ไปจนถึงการฉ้อโกงออนไลน์ ซึ่งกลายเป็นความท้าทายใหม่ของทั้งภาครัฐและบริษัทผู้พัฒนาเทคโนโลยีหลายประเทศจึงเริ่มดำเนินมาตรการควบคู่กันทั้งในเชิงกำกับดูแล เช่น การติดตาม ตรวจสอบ และบังคับใช้กฎหมาย รวมถึงมาตรการเชิงป้องกัน ผ่ารอบรม พัฒนาหลักสูตร และยกระดับ AI Literacy ให้ประชาชนสามารถใช้งาน AI ได้อย่างเท่าทันและรับผิดชอบมากขึ้น ดังจะเห็นได้จากโครงการต่าง ๆ ที่เริ่มเกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลกตัวอย่างโครงการ AI จากภาครัฐในต่างประเทศกระทรวงวิทยาศาสตร์ นวัตกรรม และเทคโนโลยีของสหราชอาณาจักร ได้จัดโครงการฝึกอบรมพื้นฐานด้าน AI ฟรี เพื่อยกระดับทักษะพนักงานในภาคเอกชนและประชากรกว่า 10 ล้านคน มีมูลค่าโครงการกว่า 27 ล้านปอนด์ หรือประมาณ 1,200 ล้านบาท โดยให้บริการบนแพลตฟอร์ม AI Skills Hub ของรัฐบาลด้านรัฐบาลของมอลตาโดยองค์กรกำกับดูแลนวัตกรรมดิจิทัลของมอลตา (Malta Digital Innovation Authority: MDIA) ร่วมกับมหาวิทยาลัยมอลตา เปิดตัวโครงการ AI for Everyone เปิดคอร์สสอนใช้ AI แบบออนไลน์ฟรีให้ประชาชน พร้อมมอบสิทธิ์ในการเข้าใช้งาน ChatGPT Plus หรือ Microsoft 365 Personal Copilot ฟรีนาน 1 ปีสิงคโปร์เป็นอีกประเทศที่มีการผลักดันโครงการ AI ให้ประชากรในประเทศอย่างชัดเจน โดยมีโครงการสนับสนุนมาตรการทางภาษีให้องค์กรที่ลงทุนด้าน AI และเสริมหลักสูตร AI ใน Skillsfuture แพลตฟอร์มอบรมทักษะของพลเมืองสิงโปร์ที่ รัฐบาลออกแบบ พร้อมให้เครดิตฟรีในแพลตฟอร์มเพื่อลงทะเบียนเรียนหลักสูตรด้าน AI แก่ชาวสิงคโปร์ทุกคน เมื่ออายุครบ 25 ปี อีกทั้งผู้เข้าร่วมบางส่วนยังมีสิทธิ์เข้าถึงเครื่องมือ AI ระดับพรีเมียมฟรีเป็นเวลา 6 เดือน อีกด้วยคำถามสำคัญ คือภาครัฐของไทยจะยกระดับการใช้งาน AI ภายในประเทศอย่างไร ท่ามกลางการแข่งขันด้านเทคโนโลยีที่เร่งตัวขึ้นทั่วโลกตัวอย่างจากหลายประเทศสะท้อนว่า การสร้าง AI Literacy ไม่ได้มีแค่การให้ความรู้ แต่รวมถึงการก้าวข้ามกำแพงของการลดต้นทุนในการเข้าถึงเครื่องมือ AI ขั้นสูง เพื่อให้ประชาชนและภาคธุรกิจสามารถใช้งานได้จริงในขณะที่กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ของไทย ได้นำเสนอนโยบาย TH-AI Passport ซึ่งย้ำว่าเป็นโครงการแรกเริ่ม (Initiative Project) ที่ต้องการให้คนไทยที่ต้องการใช้ AI กับงานจริง เช่น การเรียน ทำงาน หรือพัฒนาทักษะอาชีพ แต่ยังยังมีข้อจำกัดด้านค่าใช้จ่ายรายเดือน สามารถเข้าถึงและทดสอบการใช้งาน AI ในระดับสูง (Pro-level AI) ซึ่งจะช่วยให้ได้ผลลัพธ์ที่ลึกขึ้น ต่อเนื่องขึ้น และนำไปใช้ได้จริงมากขึ้นกระทรวงดีอี มองว่า การเริ่มต้นโครงการนี้จะตอบโจทย์การสร้าง AI Literacy รวมถึง AI access ที่พันธกิจหลักของกระทรวงดีอี ในฐานะความพยายามในการลดช่องว่างระหว่างคนที่ “เคยลอง AI” กับคนที่ “ใช้ AI เป็น” และใช้สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจได้จริงจับตาก้าวต่อไปของโครงการ AI Passport ไทยจากมุมมองต่าง ๆ ของทั้งในและต่างประเทศ จะเห็นได้ว่า รัฐบาลในหลายประเทศมองเห็นศักยภาพการใช้งาน AI ในเชิงโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ รวมถึงยังเป็นทักษะแรงงานยุคใหม่ที่พลเมืองของตนต้องเร่งปรับตัวให้ทัน ซึ่งการสร้างโครงการอบรมเสริมทักษะรายบุคคลเป็นหนึ่งในรูปแบบการดำเนินนโยบายที่สำคัญในขณะที่ประเทศไทย มีความพยายามผลักดันโครงการ TH-AI Passport ซึ่งชูจุดเด่นว่าจะช่วยลดกำแพงด้านค่าใช้จ่ายของบริการ AI เพื่อให้คนไทยเข้าใจความแตกต่างทางศักยภาพของ AI ที่ให้บริการฟรีในปัจจุบัน กับ AI Pro ซึ่งเชื่อว่าจะสร้างโอกาสทางการศึกษา สังคม และเศรษฐกิจในฐานะโครงสร้างพื้นฐานเชิงผลิตภาพ (Productivity infrastructure) ใหม่ของประเทศได้จริงอย่างไรก็ตาม ปัจจุบันโครงการ TH-AI Passport ยังเป็นเพียงภาพกว้างที่ยังไม่เปิดเผยรายละเอียดเพิ่มเติมในปัจจุบัน ซึ่งถ้าหากมีการแถลงข่าวหรือนำเสนอข้อมูลเพิ่มเติม TNN Tech จะนำเสนอให้ทราบในลำดับถัดไปข่าวที่เกี่ยวข้องรมว.ต่างประเทศสิงคโปร์ เยือนเกาหลีเหนือ ทริปที่ไม่ค่อยเกิดขึ้นบ่อยนัก"สีหศักดิ์" เผยภารกิจปักธงไทยในยุโรป ดันไทยฐานการผลิต-เร่งเครื่อง FTADEPA ชี้ ผู้นำองค์กรและบริษัทในไทย ต้องสร้างคนที่ใช้ AI เป็น สู่ “AI-Powered Leadership” ที่แท้จริงAI ปฏิวัติวงการ “หนังเมืองคานส์” หั่นงบ VFX ครึ่งราคา ฟื้นอุตสาหกรรมภาพยนตร์ ยุค AI ครองโลก แต่ 10 งานนี้ยังต้องใช้ “คน” เปิด 10 อาชีพที่ AI ยังเเทนไม่ได้