เปิดแฟ้ม 14 คดีใหญ่ สังคมรอคำตอบ ความยุติธรรมจะมาเมื่อใด

ความเชื่อมั่นต่อกระบวนการยุติธรรมและระบบราชการ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนคดีที่ถูกเปิดเผย หากแต่อยู่ที่ความสามารถของรัฐในการสืบสวนสอบสวนอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ และนำผู้ที่กระทำผิดเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมรับโทษโดยไม่เลือกปฏิบัติตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยเผชิญคดีที่มีผลกระทบต่อผลประโยชน์ของรัฐ ความปลอดภัยของประชาชน และความน่าเชื่อถือของหน่วยงานภาครัฐหลายกรณี บางคดีอยู่ระหว่างการไต่สวน บางคดีเข้าสู่ชั้นศาล ขณะที่บางเรื่องยังไม่มีข้อยุติที่ชัดเจนคำถามสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงว่า "เกิดอะไรขึ้น" แต่คือ ใครเป็นผู้กระทำผิด หากมีการกระทำผิดจริง, ใครได้รับผลประโยชน์, มีเจ้าหน้าที่รัฐคนใดละเว้นการปฏิบัติหน้าที่หรือไม่ และแต่ละคดีจะได้ข้อยุติเมื่อใดต่อไปนี้คือ 14 คดีสำคัญที่สังคมกำลังติดตามรอความคืบหน้าของคดีอยู่1.คดีทุจริตสอบท้องถิ่นคดีทุจริตสอบบรรจุข้าราชการท้องถิ่น นับเป็นหนึ่งในคดีทุจริตที่สร้างแรงสั่นสะเทือนต่อระบบราชการส่วนท้องถิ่น หลังพบการเรียกรับผลประโยชน์ และการช่วยเหลือผู้สมัครสอบบางรายคดีนี้เกี่ยวข้องกับผู้สมัครสอบ เจ้าหน้าที่รัฐ และเครือข่ายนายหน้าหลายพื้นที่ ส่งผลให้เกิดคำถามถึงมาตรฐานการคัดเลือกบุคลากรภาครัฐ และความเป็นธรรมต่อผู้สอบแข่งขันโดยสุจริตประเด็นที่สังคมกำลังรอคำตอบ คือ มีเจ้าหน้าที่รัฐร่วมกระทำผิดกี่ราย จะมีข้าราชการระดับสูง หรือ นักการเมืองที่อยู่เบื้องหลัง ต้องรับโทษด้วยหรือไม่ มากน้อยแค่ไหน รวมถึงจะมีผู้สอบผ่านที่เกี่ยวข้องในการทุจริตจะถูกเพิกถอนสิทธิ และดำเนินคดีเอาผิดจริงหรือไม่ ที่สำคัญ จะมีวิธีการอย่างที่จะป้องกันไม่ให้เกิดประวัติศาสตร์ซ้ำร้อยขึ้นได้อีกในอนาคต2.โครงการ TH-AI Passportโครงการ TH-AI Passport วงเงิน 1,600 ล้านบาท ซึ่งเป็นโครงการด้านปัญญาประดิษฐ์และระบบดิจิทัลของภาครัฐ ถูกตั้งคำถามถึงความคุ้มค่า ความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้าง และความจำเป็นของโครงการคำถามสำคัญคือ การใช้งบประมาณสอดคล้องกับผลลัพธ์หรือไม่, กระบวนการจัดซื้อเป็นไปตามกฎหมายหรือไม่ และมีการเอื้อประโยชน์ให้เอกชน หรือ นักการเมืองรายใดหรือไม่3.คดีฮั้วเลือก สว.คดีฮั้วเลือกสมาชิกวุฒิสภา (สว.) เป็นคดีการเมืองที่ได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง จากข้อกล่าวหาเรื่องการจัดตั้งเครือข่าย การตกลงกันล่วงหน้า และ การแทรกแซงกระบวนการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา ปี 2567คดีนี้หากพบการกระทำผิดจริง อาจส่งผลต่อความชอบธรรมของสมาชิกวุฒิสภาบางส่วนคำถามสำคัญ คือ มีการฮั้วกันจริงหรือไม่, มีนักการเมืองหรือพรรคการเมืองอยู่เบื้องหลังหรือไม่, กระบวนการสรุปคดีจะแล้วเสร็จเมื่อใด, คดีจะไปถึงศาล หรือ ตัดจบที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง?4.คดีที่ดินเขากระโดงคดีที่ดินเขากระโดง เป็นปัญหาการถือครองและการใช้ประโยชน์ที่ดินบริเวณเขากระโดง จ.บุรีรัมย์ ยืดเยื้อมายาวนาน มีข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานของรัฐด้วยกันเอง รวมถึงประเด็นคำพิพากษาของศาล และสิทธิของผู้ครอบครองที่ดินประเด็นสำคัญที่ยังเป็นคำถามของสังคม ได้แก่ พื้นที่ดังกล่าวเป็นกรรมสิทธิ์ของหน่วยงานใด, จะมีการบังคับใช้คำพิพากษาอย่างไร และ ผู้ครอบครองรายใดได้รับผลกระทบ ซึ่งคำตอบดังกล่าวก็ต้องรอฟังจากศาลเป็นที่สุด5.ป.ป.ช.ยุติคำร้องศักดิ์สยามกรณีคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ยุติเรื่องร้องเรียน นายศักดิ์สยาม ชิดชอบ อดีตรมว.คมนาคม คดีปกปิดหุ้น หจก.บุรีเจริญคอนสตรัคชั่น ทำให้เกิดข้อสงสัยจากสังคมประเด็นสำคัญ คือ เหตุผลในการยุติเรื่องที่ ป.ป.ช.อ้างฟังขึ้นหรือไม่, พยานหลักฐานมีน้ำหนักเพียงใด และจะมีช่องทางตรวจสอบเพิ่มเติมหรือไม่6.คดีสินบนทองคำ 246 บาทคดีสินบนทองคำ 246 บาท กรณีการกล่าวหาว่า มีการนำทองคำน้ำหนัก 246 บาท ไปให้สินบนแก่ นายเอกวิทย์ วัชชวัลคุ กรรมการ ป.ป.ช. เพื่อช่วยเหลือทางคดี โดยมีผู้เกี่ยวข้องสำคัญ คือ พล.ต.อ.สุรเชชษฐ์ หักพาล อดีตรอง ผบ.ตร.คดีนี้อยู่ระหว่างการไต่สวนของคณะผู้ไต่สวนอิสระ ที่ประธานศาลฎีกา ตั้งขึ้นถ้าหากคณะผู้ไต่สวนอิสระ มีมติชี้มูลความผิด จะส่งสำเนาการไต่สวนไปยังอัยการสูงสุด เพื่อยื่นฟ้องต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองต่อไปประเด็นรอคอยคำตอบ คือ ทองคำดังกล่าวเป็นทรัพย์สินของใคร, มีการให้เพื่อแลกกับการช่วยเหลือคดีจริงหรือไม่ และหากมีการติดสินบนกันจริง จะมีใครต้องรับโทษอะไรหรือไม่7. หน่วยงานรัฐรีดสินบนเอกชนกรณี 10 หน่วยงานรัฐถูกกล่าวหาเรียกรับสินบนจากภาคเอกชน เกิดจากภาคเอกชนหลายรายสะท้อนปัญหาการถูกเรียกรับผลประโยชน์ในการขอใบอนุญาต การตรวจรับงาน และการดำเนินธุรกิจแม้หลายหน่วยงานปฏิเสธข้อกล่าวหา แต่สังคมต้องการทราบว่ามีการสอบสวนเจ้าหน้าที่ทุกหน่วยงานหรือไม่, จะมีการเปิดเผยผลสอบต่อสาธารณะหรือไม่8.กักตุนน้ำมัน 57 ล้านลิตรกรณีการกักตุนน้ำมัน 57 ล้านลิตร ซึ่งเกิดขึ้นในสงครามระหว่างสหรัฐ-อิสราเอล กับ อิหร่าน กลายเป็นข้อสงสัยว่า มีการกระทำที่อาจขัดต่อกฎหมาย หรือ เป็นการใช้ช่องว่างของกฎระเบียบด้านพลังงาน หาผลประโยชน์ที่เอารัดเอาเปรียบประชาชนหรือไม่ประเด็นสำคัญคือ มีเจ้าหน้าที่รัฐละเลยการกำกับดูแลหรือไม่ และ จะสามารถเอาผิดลงโทษผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการดังกล่าวได้มากน้อยเพียงใด9.เครนทางด่วนพระราม 2 ถล่มกรณีเครนก่อสร้างทางด่วนพระราม 2 ถล่ม เป็นอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นหลายครั้ง สร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินคดีนี้ไม่ได้มีเพียงประเด็นอุบัติเหตุ แต่ยังรวมถึง มาตรฐานความปลอดภัย, การควบคุมงานก่อสร้าง, การกำกับดูแลของหน่วยงานรัฐ และ ความรับผิดของผู้รับเหมาและผู้ควบคุมงาน10.มาเฟียภูเก็ตกรณีเครือข่ายอิทธิพล หรือ "มาเฟียภูเก็ต" ที่ครอบคลุมทั้งธุรกิจท่องเที่ยว ที่ดิน สิ่งผิดกฎหมาย ซึ่งโยงกับการบังคับใช้กฎหมายคำถามสำคัญ คือ มีเจ้าหน้าที่รัฐเข้าไปเกี่ยวข้องหรือไม่, หากมีเจ้าหน้าที่ดังกล่าวถูกลงโทษเอาผิดมากน้อยเพียงใด ที่สำคัญจะสามารถปราบปรามผู้สร้างอิทธิพลได้จริงหรือไม่11.คดีส.ส.พัวพันพนันออนไลน์คดีกล่าวหา "ส.ส. 888" พัวพันพนันออนไลน์และฟอกเงิน เป็นอีกกรณีที่ประชาชนจับตา เพราะเกี่ยวข้องกับผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองประเด็นสำคัญ คือ เส้นทางการเงินเชื่อมโยงถึงใครบ้าง, มีการใช้บุคคลอื่นถือครองทรัพย์สินแทนหรือไม่, คดีนี้อยู่ระหว่างการดำเนินคดีของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จะสามารถเดินหน้าเอาผิดโดยปราศจากการแทรกแซงได้หรือไม่12.คดีลอบยิง ส.ส.นราธิวาสคดีลอบยิง กมลศักดิ์ ลีวาเมาะ ส.ส.นราธิวาส พรรคประชาชาติ ซึ่งเกิดขึ้นในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ ถูกจับตามองอย่างมาก หลังมีข้อกล่าวหาว่า มีเจ้าหน้าที่รัฐบางรายอาจเกี่ยวข้องสังคมต้องการเห็นว่า ข้อเท็จจริงทั้งหมดเป็นอย่างไร และ ผู้บงการเป็นใคร จะสามารถดำเนินคดีได้หรือไม่13.คดีเอื้อเด็กได้รับสัญชาติไทยคดีแจ้งเกิดเท็จ ใช้บิดาคนไทยเพื่อให้เด็กต่างด้าวได้รับสัญชาติไทย เป็นปัญหาอันเกิดจากการทุจริตของเจ้าหน้าที่ไทย ที่เกี่ยวข้องกับระบบทะเบียนราษฎรประเด็นที่ต้องตรวจสอบ คือ มีขบวนการจัดหาบิดาปลอมเกิดขึ้นในเมืองไทยมากน้อยเพียงใด, เจ้าหน้าที่รัฐที่มีส่วนรู้เห็นเป็นใจจะสามารถเอาผิดได้หรือไม่, กรณีที่เกิดขึ้นแล้วจะสามารถสั่งเพิกถอนสัญชาติไทยได้หรือไม่ ที่สำคัญจะมีวิธีป้องกันอย่างไรเพื่อไม่ให้เกิดกรณีดังกล่าวซ้ำขึ้นอีก14.คดีตำรวจช่วยผู้ต้องหาชาวจีนคดีตำรวจตรวจคนเข้าเมืองจัดฉากช่วยผู้ต้องหาชาวจีน หลบหนีออกจากสถานกักตัว อันกระทบต่อภาพลักษณ์การบังคับใช้กฎหมายของไทยคดีมีคำถามสำคัญที่รอคำตอบ ได้แก่ ผู้ต้องกักชาวจีนหลบหนีออกจากการควบคุมได้ด้วยวิธีใด, มีเจ้าหน้าที่รัฐเกี่ยวข้องกี่คน, มีการวางแผนเป็นขบวนการหรือไม่ และเมื่อใดคดีจะเข้าสู่การพิจารณาของศาลแม้ทั้ง 14 กรณีจะมีข้อเท็จจริงและสถานะทางคดีแตกต่างกัน แต่ทั้งหมดล้วนสะท้อนโจทย์เดียวกัน คือ ความโปร่งใสในการใช้อำนาจรัฐ การตรวจสอบ และ ประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรมสิ่งที่ประชาชนคาดหวังคือ การสืบสวนสอบสวนดำเนินคดีไปถึงไหน ใครต้องรับผิด หากมีการกระทำผิดจริง ใครได้รับประโยชน์จากการกระทำนั้น มีเจ้าหน้าที่รัฐคนใดละเว้นการปฏิบัติหน้าที่หรือไม่ และเมื่อใดแต่ละคดีจะเข้าสู่ข้อยุติตามกระบวนการยุติธรรมรายงานพิเศษ โดย…ทีมข่าวการเมืองฐานเศรษฐกิจ หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 4225